หน้าแรก     สารบัญ     พิมพ์     ออก
กลับ 6/15 ต่อไป
วิชาปฐพีวิทยาเบื้องต้น : รหัสวิชา 09-111-403
หน่วยที่ 5 สมบัติทางกายภาพของดิน (Soil Physic Properties) (ต่อ) - อากาศในดิน (Soil air)

ภาพเคลื่อนไหวที่ 5.2 องค์ประกอบอากาศในดิน


อากาศในดิน (Soil air)

อากาศในบรรยากาศประกอบด้วย ไนโตรเจนร้อยละ 78.0 (โดยปริมาตร) ออกซิเจนร้อยละ 20.96 คาร์บอนไดออกไซด์ร้อยละ 0.03 นอกจากนี้ เป็นไอน้ำและก๊าซเฉื่อยต่าง ๆ เช่น ไฮโดรเจน และอาร์กอน เป็นต้น สัดส่วนของก๊าซทั้งสามในอากาศ ไม่ค่อยเปลี่ยนแปลงมากนัก ยกเว้นในบริเวณอุตสาหกรรมและชุมชนหนาแน่นอาจมีคาร์บอนไดออกไซด์มากเกินไป และมีซัลเฟอร์ไดออกไซด์ คาร์บอนมอนนอกไซด์ และไฮโดรเจนฟลูออร์ไรด์ปนอยู่ในอากาศ บางแห่งมีมากจนถึงระดับเป็นพิษต่อพืช เช่น บริเวณที่โรงงานอุตสาหกรรมทำปุ๋ยฟอสเฟตที่ล้าสมัยมีไฮโดรเจน ฟลูออไรด์มาก จนไม่มีต้นไม้รอบบริเวณนั้น

โดยทั่วไปแล้ว คาร์บอนไดออกไซด์ในอากาศ คงระดับไว้ประมาณร้อยละ 0.03 โดยปริมาตรเพราะจะอยู่ในสภาพสมดุลกับส่วนของคาร์บอนไดออกไซด์หรือคาร์บอนคาร์บอเนตที่ละลายอยู่ใน
คลิกเพื่อดูภาพขยาย ภาพเคลื่อนไหวที่ 5.2 องค์ประกอบอากาศในดิน
อ้างอิง (Plaster, 1985)
น้ำทะเล และความเข้มข้นของคาร์บอเนตในน้ำทะเลจะอยู่ในสภาพสมดุลกับแคลเซียมคาร์บอเนตในทะเล ปริมาณของคาร์บอนไดออกไซด์ในน้ำทะเล มีค่าประมาณ 50 เท่าของที่มีอยู่ในอากาศ แม้ว่าพืชใช้คาร์บอนไดออกไซด์ในการสังเคราะห์แสงเป็นปริมาณมากอยู่ตลอดเวลา คาร์บอนไดออกไซด์จากน้ำทะเลถูกปลดปล่อยออกมาชดเชย นอกจากนี้กิจกรรมของจุลินทรีย์ในการย่อยสลายอินทรียวัตถุตลอดจนการหายใจของสิ่งมีชีวิต ก็ให้คาร์บอนไดออกไซด์ออกมาอีกส่วนหนึ่งด้วย ดังนั้นจึงเป็นการช่วยรักษาระดับของปริมาณ และความเข้มข้นของคาร์บอนไดออกไซด์ในอากาศไม่ให้เปลี่ยนแปลง แม้ว่า มีการสังเคราะห์แสงตลอดเวลา ติดต่อกันมาเป็นเวลาช้านานแล้วก็ตาม

อากาศเหนือผิวดินและในดินมีไนโตรเจนมากอยู่แล้ว จึงไม่เป็นสาเหตุของการควบคุมการเจริญเติบโตของพืชแต่อย่างใด ไนโตรเจนมีความสำคัญต่อพืชบางชนิด เช่น พืชตระกูลถั่วซึ่งอยู่ในสภาพพึ่งพาอาศัยกันกับจุลินทรีย์บางชนิด ที่สามารถตรึงไนโตรเจนให้เป็นสารประกอบอินทรีย์ไนโตรเจนได้ ภายในจุลินทรีย์ซึ่งต่อไปปลดปล่อยออกมาให้พืชที่อยู่ร่วมกันใช้ได้ด้วย

อากาศในดินเมื่อเทียบกับอากาศในบรรยากาศแล้วมีคาร์บอนไดออกไซด์และไอน้ำมากกว่าแต่มีออกซิเจนต่ำกว่า ส่วนไนโตรเจนมีปริมาณเท่ากัน ดังนั้นผลรวมของออกซิเจนกับคาร์บอนไดออกไซด์ของอากาศในดินจะเท่ากับของอากาศในบรรยากาศ ผิวดินที่มีการถ่ายเทอากาศดี อากาศในดินมีออกซิเจนอยู่ระหว่างร้อยละ18-20 แต่เมื่อลึกลงไปเฉพาะในดินที่ชื้นอยู่เป็นเวลานาน ปริมาณของออกซิเจนต่ำมาก ภายใต้สภาพการขาดออกซิเจนหรือที่เรียกว่า สภาพการลดออกซิเจน (reduction) อากาศในดินมีก๊าซมีเทน ไฮโดรเจนซัลไฟด์ และแอมโมเนีย คาร์บอนไดออกไซด์ในอากาศ และในดินมักอยู่ระหว่างร้อยละ 0.1-5 และอาจมีมากถึงร้อยละ 20 ได้